Delier

Een delier (Latijn: delirium) is een psycho-organische stoornis. De oorzaak is lichamelijk (het disfunctioneren van de hersenen), maar de verschijnselen zijn psychisch. Deze uiten zich door verwarring, cognitieve problemen of door aandachtsstoornissen. De symptomen ontwikkelen zich in een korte periode en fluctueren in sterkte. Naast aandachts- en concentratieproblemen kunnen ook amnesie, waanideeën, en hallicunaties optreden.

Een delier komt vaker voor bij ouderen. Ook mensen met dementie zijn gevoeliger voor het ontwikkelen van een delier. Een delier kan veroorzaakt worden door een lichamelijke aandoening zoals een infectie, bijwerkingen van bepaalde medicijnen of ontwenningsverschijnselen (van alcohol of drugs). Een bekend voorbeeld van het laatste is het delirium tremens. Maar ook bij overmatig alcoholgebruik kan een delier ontstaan. Verder kan een delier zich voordoen na een operatie of tijdens de terminale fase van ziekten als kanker en aids. En velen kennen het delier dat zich voor kan doen bij zeer hoge koorts, als 'ijlen' (koortsdelirium).

Het DSM-IV geeft de volgende diagnostische criteria voor een delirium:

  • Een verminderd vermogen om de aandacht op externe prikkels gericht te houden en de aandacht te verleggen naar nieuwe externe prikkels, dus een van de twee volgende criteria:
  1. Vragen moeten worden herhaald, omdat de aandacht verdwijnt
  2. Herhaald antwoorden op eerdere vragen
  • Gedesorganiseerd denken
  • Verwarring die zich ontwikkelt gedurende een korte periode
  • Fluctuerend niveau van verwarring
  • Minimaal twee van de volgende criteria:
  1. Verminderd bewustzijnsniveau
  2. Perceptuele verstoringen
  3. Verstoring van het slaap-waakritme
  4. Toegenomen of afgenomen psychomotorische activiteit
  5. Desoriëntatie met betrekking tot tijd, plaats of persoon
  6. Geheugenproblemen
  • Een van de volgende criteria:
  1. Bewijs dat een organische factor de oorzaak van de verwarring is of deze in stand houdt
  2. De verwarring kan niet worden verklaard door een niet-organische psychische aandoening